Departament Kształcenia Zawodowego w Ministerstwie Edukacji Narodowej wyjaśnia.
Dotyczy : przygotowania do prawa jazdy w zawodzie kierowca mechanik w zakresie kwalifikacji „TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego” oraz kształcenia w zawodzie technik transportu drogowego w zakresie kwalifikacji „TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego” oraz „TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy”.
Szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi może odbywać się w formie kursu lub w formie zajęć szkolnych[1].
Zajęcia w formie kursu mogą być prowadzone m.in. przez ośrodek szkolenia kierowców, który stanowi jednostkę organizacyjną przedsiębiorcy wpisanego do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców[2].
Prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie ośrodka szkolenia kierowców jest działalnością regulowaną w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców[3] i wymaga uzyskania wpisu do wskazanego rejestru.
Mając powyższe na uwadze, szkoła nie może zarejestrować ośrodka szkolenia kierowców, ponieważ nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu ustawy – Prawo przedsiębiorców. W związku z tym przygotowanie uczniów do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii oraz przygotowanie do kwalifikacji wstępnej szkoła prowadzi w formie zajęć szkolnych, zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami.
Jednocześnie ośrodek szkolenia kierowców wpisany do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców nie może prowadzić szkolenia uczniów w formie zajęć szkolnych[4], ponieważ ustawa o kierujących pojazdami przewiduje tę formę wyłącznie dla szkół.
Szkolenie osoby ubiegającej się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w formie zajęć szkolnych jest prowadzone przez szkołę, o ile spełnia ona wymagania[5], określone w ustawie o kierujących pojazdami lub zapewnia dostęp do odpowiedniej infrastruktury. Szkoła prowadząca kształcenie w zawodach, w zakresie których przewidziano przygotowanie do prawa jazdy danej kategorii nie podlega obowiązkowi rejestracji jako ośrodek szkolenia kierowców, ponieważ zgodnie z art. 29 ust. 2 ustawy o kierujących pojazdami szkoła może prowadzić szkolenie w zakresie określonym w art. 26 ust. 3.
Szkoła realizująca kształcenie w zawodzie kierowca mechanik odpowiedzialna jest za realizację wszystkich treści nauczania określonych w podstawie programowej kształcenia w tym zawodzie[6], określonej rozporządzeniem ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Przygotowanie do uzyskania prawa jazdy musi uwzględniać przepisy dotyczące kierujących pojazdami.
Zgodnie z przepisami art. 21 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami[7] uczeń szkoły ponadpodstawowej może rozpocząć szkolenie w formie zajęć szkolnych wraz z rozpoczęciem nauki w tej szkole. Osoba, która nie ukończyła 18 lat, może rozpocząć to szkolenie za pisemną zgodą rodzica lub opiekuna.
W związku z powyższym, szkoła, która spełnia powyższe wymagania, tj. posiada własną bazę lub zapewnia do niej dostęp i zatrudnia osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia, rozpoczyna zajęcia szkolne uwzględniając § 6 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury Budownictwa z dnia 4 marca 2016 r. w sprawie szkolenia osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, instruktorów i wykładowców[8]. Niemniej jednak, szkoła jest obowiązana przekazywać staroście właściwemu ze względu na siedzibę szkoły odpowiednie informacje określone przepisami o kierujących pojazdami.
Podstawa programowa kształcenia w zawodzie kierowca mechanik przewiduje przygotowanie do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy w zakresie kategorii B, C i w zakresie kategorii C+E (dla uczniów rozpoczynających naukę od 1 września 2027 r.) oraz kwalifikacji wstępnej, zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami, co oznacza, że zajęcia z przygotowania do uzyskania uprawnień do kierowania pojazdami prowadzi szkoła prowadząca kształcenie w tym zawodzie zgodnie z przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Przygotowanie do uzyskania prawa jazdy odpowiedniej kategorii kończy się egzaminem wewnętrznym[9], który jest przeprowadzany po ukończeniu części teoretycznej i części praktycznej szkolenia oraz nauki udzielania pierwszej pomocy.
Zgodnie z art. 39aa ust. 1 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym[10] szkolenie osób zamierzających wykonywać przewóz drogowy lub wykonujących przewóz drogowy na stanowisku kierowcy jest prowadzone przez szkołę ponadpodstawową, prowadzącą kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego, przewiduje przygotowanie do uzyskania kwalifikacji do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy – w ramach kwalifikacji wstępnej w zakresie bloku programowego określonego dla kategorii prawa jazdy C1, C1+E, C i C+E.
Testy kwalifikacyjne, są przeprowadzane przez okręgową komisję egzaminacyjną, w ramach egzaminu zawodowego dla uczniów szkół, przystępujących po raz pierwszy bezpośrednio po zakończeniu zajęć szkolnych i egzaminu zawodowego.
Dyrektor szkoły wydaje uczniowi zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w formie zajęć szkolnych, które jest równoznaczne z zaświadczeniem wydanym przez ośrodek szkolenia kierowców. W celu ukończenia przygotowania do uzyskania prawa jazdy określonej kategorii nie jest wymagane przystąpienie ani zdanie egzaminu państwowego z żadnej z części.
Testy kwalifikacyjne przeprowadzane przez okręgową komisję egzaminacyjną, przeprowadza się w formie pisemnej w postaci papierowej lub z wykorzystaniem elektronicznego systemu przeprowadzania egzaminu zawodowego, o którym mowa w art. 44zzzd ust. 3 ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty.
Dyrektor okręgowej komisji egzaminacyjnej wydaje osobie, która złożyła test kwalifikacyjny z wynikiem pozytywnym, świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające uzyskanie odpowiedniej kwalifikacji[11].
Zgodnie z przepisami § 5 ust 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych[12], dyrektor technikum i branżowej szkoły I stopnia, prowadzących kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego przewiduje naukę jazdy pojazdem silnikowym, zwalnia z realizacji tych zajęć ucznia, który przedłoży prawo jazdy odpowiedniej kategorii. W przypadku zwolnienia ucznia z nauki jazdy pojazdem silnikowym w dokumentacji przebiegu nauczania wpisuje się „zwolniony” albo „zwolniona”, a także numer i kategorię posiadanego przez ucznia prawa jazdy oraz datę wydania uprawnienia.
Zgodnie z przepisami ustawy o kierujących pojazdami przygotowanie do prawa jazdy nie może być utożsamiane ani ze zdaniem egzaminu państwowego, ani z uzyskaniem prawa jazdy, natomiast przepisy dotyczące ośrodków szkolenia kierowców nie znajdują zastosowania do szkół prowadzących zajęcia przygotowujące do prawa jazdy kategorii B, C, C+E w formie zajęć szkolnych.
Odnosząc się do kształcenia ucznia będącego pracownikiem młodocianym wyjaśniam, że zgodnie z art. 120a ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, pracodawca zatrudniający młodocianych w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu, kierujący ich na dokształcanie teoretyczne do branżowej szkoły I stopnia zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 191 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy, ustala z dyrektorem szkoły m.in. zakres kształcenia zawodowego zapewnianego przez szkołę i pracodawcę, wynikający z programu nauczania zawodu.
Ponadto, zgodnie z § 7 ust. 4 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 22 lutego 2019 r. w sprawie praktycznej nauki zawodu[13], pracodawca, który zawarł z młodocianym umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, może zawrzeć z innym podmiotem przyjmującym młodocianego na praktyczną naukę zawodu (np. szkołą) umowę o zorganizowanie dla młodocianego zajęć uzupełniających z zakresu praktycznej nauki zawodu niezrealizowanych u tego pracodawcy.
W świetle powyższego, w opinii Departamentu, uczniowie będący młodocianymi pracownikami (w szczególności tacy, którzy ze względu na wiek nie mogą przed ukończeniem szkoły odbywać nauki jazdy w ośrodku szkolenia kierowców), powinni pełne przygotowanie do kierowania pojazdami silnikowymi zrealizować w szkole, tak aby umożliwić im jej ukończenie.
Odnosząc się do zmiany nazwy zawodu technik transportu drogowego wyjaśniam, że zgodnie z art. 46 ustawy – Prawo oświatowe[14] , minister właściwy do spraw oświaty i wychowania wprowadza zmiany m.in. w zakresie zmiany nazwy zawodu lub kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie wyłącznie na wniosek ministra właściwego dla zawodu. Zatem zmiana nazwy zawodu określonego w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego wymaga wniosku właściwego ministra. W przypadku zawodu technik transportu drogowego jest to Minister Infrastruktury.
Nawiązując do pytania „Czy świadectwo kwalifikacji zawodowej TDR.03 będzie nadawało uprawnienia do wykonywania zawodu kierowcy, które polega na prowadzeniu pojazdów samochodowych?” należy wyjaśnić, że uczeń po zdaniu egzaminu zawodowego z zakresu kwalifikacji TDR.03. lub dotychczasowej kwalifikacji TDR.01 otrzymuje certyfikat kwalifikacji zawodowej a po ukończeniu branżowej szkoły I stopnia uzyska dyplom zawodowy w zawodzie kierowca mechanik. Ponadto szkoła przygotowuje ucznia do uzyskania prawa jazdy ale nie nadaje uprawnień, które są regulowane przepisami ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami oraz ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
Biorąc pod uwagę powyższe, zdanie egzaminu zawodowego z zakresu kwalifikacji „TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego”, jak również egzaminu zawodowego z zakresu kwalifikacji „TDR.01. Eksploatacja środków transportu drogowego” nie nadaje uprawnień do kierowania pojazdami samochodowymi. Uczeń jest przygotowywany do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy kategorii B, C i C+E zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami. Ponadto, uczeń jest przygotowywany do testu kwalifikacyjnego w ramach kwalifikacji wstępnej, o której mowa w przepisach dotyczących transportu drogowego. Kształcenie w zakresie kwalifikacji wstępnej odbywa się zgodnie z przepisami w sprawie szkolenia i egzaminowania kierowców wykonujących przewóz drogowy, a uczennica lub uczeń, który złożył test kwalifikacyjny z wynikiem pozytywnym, otrzymuje świadectwo kwalifikacji zawodowej potwierdzające uzyskanie tej kwalifikacji.
Kształcenie w zawodzie kierowca mechanik w branżowej szkole I stopnia w zakresie kwalifikacji „TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego” prowadzone będzie od 1 września 2026 r. w klasach pierwszych, natomiast kształcenie w zawodzie kierowca mechanik w zakresie kwalifikacji „TDR.01. Eksploatacja środków transportu drogowego” będzie prowadzone do zakończenia cyklu kształcenia przez uczniów, którzy rozpoczęli naukę przed 1 września 2026 r.
Absolwent szkoły prowadzącej kształcenie w zawodzie kierowca mechanik po potwierdzeniu kwalifikacji „TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego” może uzyskać dyplom zawodowy w zawodzie technik transportu drogowego po potwierdzeniu kwalifikacji „TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy” oraz uzyskaniu wykształcenia średniego lub średniego branżowego.
Kształcenie w zawodzie technik transportu drogowego, w którym wyodrębniono kwalifikacje „TDR.03. Użytkowanie i obsługa środków transportu drogowego” oraz „TDR.04. Kierowanie operacjami transportu drogowego rzeczy” będzie prowadzone również od 1 września 2026 r. w klasach pierwszych. Uczeń kształcący się w zawodzie technik transportu drogowego zdaje egzaminy zawodowe w zakresie obu wyżej wymienionych kwalifikacji oraz test kwalifikacyjny. Wynik egzaminu zawodowego w zakresie kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie nie jest uzależniony od wyniku testu kwalifikacyjnego. Niezależnie od wyniku testu kwalifikacyjnego osoba, która zda egzaminy zawodowe z zakresu kwalifikacji TDR.03. oraz TDR.04. i posiada odpowiedni poziom wykształcenia otrzyma dyplom zawodowy w zawodzie technik transportu drogowego.
Dyplom zawodowy w zawodzie technik logistyk może uzyskać osoba, która zdała egzaminy zawodowe m.in. w zakresie kwalifikacji „SPL.01. Obsługa magazynów” oraz „SPL.04. Organizacja transportu” i uzyskała odpowiedni poziom wykształcenia. Kształcenie w zawodzie kierowca mechanik lub technik transportu drogowego nie jest równoznaczne z kształceniem w zawodzie technik logistyk lub technik spedytor.
[1] Art. 23 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami. (Dz. U. z 2025 r. poz. 1226, z późn. zm.)
[2] Organem prowadzącym rejestr, jest starosta właściwy ze względu na miejsce prowadzenia ośrodka szkolenia kierowców. Rejestr, o którym mowa w ust. 1, jest prowadzony w systemie teleinformatycznym obsługującym centralną ewidencję kierowców. Wpis do rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców jest dokonywany na wniosek przedsiębiorcy (…). Art. 28 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.
[3] Dz. U. z 2024 r. poz. 236.
[4] Art. 21 ust. 1. Osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub uprawnienia do kierowania tramwajem może rozpocząć szkolenie nie wcześniej niż 3 miesiące przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa odpowiednio w art. 8 lub art. 9, wymaganego od kierującego pojazdem objętego tym uprawnieniem.
[5] Szkoła może prowadzić szkolenie w zakresie przygotowania do kierowania pojazdami silnikowymi po spełnieniu następujących wymagań:
1) posiada infrastrukturę odpowiednią do zakresu prowadzonego szkolenia:
a) salę wykładową,
b) pomieszczenie biurowe,
c) plac manewrowy oraz
d) pojazd przeznaczony do nauki jazdy;
2)zatrudnia co najmniej jednego instruktora posiadającego uprawnienia oraz udokumentowaną
3-letnią praktykę w szkoleniu kandydatów na kierowców pozwalającą na prowadzenie szkolenia w zakresie uzyskiwania uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi kategorii prawa jazdy określonej we wniosku, o którym mowa w ust. 4, lub sam jest instruktorem spełniającym te wymagania;
3) posiada zbiory przepisów ruchu drogowego oraz pomoce dydaktyczne właściwe ze względu na rodzaj prowadzonego szkolenia. (art. 29 ust.2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami).
[6] Uczeń jest przygotowywany do kierowania pojazdem silnikowym oraz do egzaminu państwowego na prawo jazdy odpowiedniej kategorii zgodnie z przepisami dotyczącymi kierujących pojazdami.
[7] Art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami stanowi, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania motorowerem, pojazdem silnikowym lub uprawnienia do kierowania tramwajem może rozpocząć szkolenie nie wcześniej niż 3 miesiące przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa odpowiednio w art. 8 lub art. 9 tej ustawy, wymaganego od kierującego pojazdem objętego tym uprawnieniem, a jeżeli osobą tą jest:
1) uczeń szkoły ponadpodstawowej prowadzącej kształcenie w zawodzie:
a) dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego, o której mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 46 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym, lub (…)
– może rozpocząć szkolenie wraz z rozpoczęciem nauki odpowiednio w tej szkole lub (…).
Art. 21 ust. 3 stanowi, że osoba ubiegająca się o uzyskanie uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kategorii C, C+E, D lub D+E może rozpocząć szkolenie nie wcześniej niż 3 miesiące przed osiągnięciem minimalnego wieku, o którym mowa w art. 9, także jeżeli jest w trakcie uzyskiwania odpowiednio kwalifikacji wstępnej lub wstępnej przyspieszonej w zakresie tej kategorii prawa jazdy, a jeżeli tą osobą jest:
1) uczeń szkoły ponadpodstawowej, prowadzącej kształcenie w zawodzie, dla którego podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego, (…), przewiduje przygotowanie do uzyskania umiejętności kierowania pojazdem silnikowym, (…) – może rozpocząć szkolenie wraz z rozpoczęciem nauki odpowiednio w tej szkole (…)
[8] Dz. U. z 2018 r. poz. 1885, z późn. zm.
[9] Art. 23 ust. 4 i 4a ustawy dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami
[10] Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1539, z późn. zm.)
[11] Art. 39c ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym.
[12] Dz. U. z 2023 poz. 2572, z późn. zm.
[13] Dz. U. poz. 391.
[14] USTAWA z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2025 r. poz. 1043, z późn. zm.
