Zapis przebiegu posiedzenia stałej podkomisji do spraw kształcenia zawodowego, będącej częścią Komisji Edukacji i Nauki Kancelarii Sejmu. Posiedzenie, które odbyło się 8 maja 2025 roku, miało na celu rozpatrzenie informacji na temat egzaminów zawodowych w szkołach ponadpodstawowych, ze szczególnym uwzględnieniem systemu przyznawania stanowisk egzaminacyjnych. Podczas dyskusji, reprezentanci Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Centralnej Komisji Egzaminacyjnej przedstawili dane dotyczące zdawalności egzaminów zawodowych, omawiając ich pozytywne aspekty, takie jak wzrost liczby uczniów uzyskujących kwalifikacje, a także wskazując na wyzwania i planowane zmiany, w tym dotyczące informatyzacji, jakości zadań egzaminacyjnych oraz zaangażowania przedstawicieli branż. Uczestnicy posiedzenia, w tym posłowie, zgłaszali liczne pytania i uwagi dotyczące problemów, takich jak nierównomierne podejście do stanowisk egzaminacyjnych, błędy merytoryczne w zadaniach, brak egzaminatorów czy trudności finansowe szkół.
Kluczowe tezy i ustalenia ze spotkania:
Posiedzenie Podkomisji Stałej do Spraw Kształcenia Zawodowego 8.05.2025r.
Streszczenie spotkania za pomocą AI
Uczestnicy:
-
- Piotr Bartosiak,dyrektor Departamentu Kształcenia Zawodowego Ministerstwa Edukacji Narodowej,
- Anna Wiśniewska, zastępca dyrektora Departamentu Kształcenia Zawodowego Ministerstwa Edukacji Narodowej,
- Janusz Niedziółka, naczelnik w Departamencie Kształcenia Zawodowego Ministerstwa Edukacji Narodowej.
- Dr hab. Robert Zakrzewski, Dyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.
- Dr Horacy Dębowski, Wicedyrektora Centralnej Komisji Egzaminacyjnej,
- Jolanta Grzędzińska, Kierownik Wydziału Egzaminów Zawodowych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej.
- Mirosław Górczyński, członek zarządu krajowego Forum Oświata,
- Justyna Kądziela, dyrektor Zespołu Oświaty Zawodowej I Problematyki Społecznej w Związku Rzemiosła Polskiego.
- Robert Jasek prezes Stowarzyszenia Dyrektorów i Nauczycieli twórczych i aktywnych szkół zawodowych.
- Katarzyna Juraszek, zastępca komendanta głównego, OHP
- Aleksandra Szmaga specjalista Związek Zakładów Doskonalenia Zawodowego
- Skala i znaczenie egzaminów zawodowych
– Egzaminy zawodowe w tzw. formule 2019 są obecnie obowiązkowe dla uczniów i słuchaczy, jako warunek ukończenia szkoły lub promocji.
– W roku szkolnym 2024/2025 do egzaminów przystąpi łącznie ok. 480 tys. osób, co stanowi rekordową liczbę. - Problemy ze stanowiskami egzaminacyjnymi
– Posłowie oraz dyrektorzy szkół zwracali uwagę na trudności w utrzymaniu upoważnień do organizowania egzaminów praktycznych ze względu na koszty sprzętu i wymogi CKE.
– Wskazano potrzebę elastyczniejszego podejścia do liczby stanowisk egzaminacyjnych, szczególnie w zawodach wymagających drogiego sprzętu. - Zdawalność i różnice między grupami zdających
– Średnia zdawalność egzaminów wynosi 77% wśród uczniów i słuchaczy, 90% wśród eksternów i uczestników kursów kwalifikacyjnych, a jedynie 55–60% wśród absolwentów.
– Niepokojąco niska zdawalność występuje w niektórych zawodach, np. technik technologii drewna – 45%. - Postulaty zmian systemowych
– Wnioski o rozszerzenie zwolnień z egzaminu praktycznego dla laureatów olimpiad zawodowych.
– Apel o większe zaangażowanie przedstawicieli branż w opracowanie zadań egzaminacyjnych, by lepiej odzwierciedlały aktualne realia rynku pracy. - Rozwój cyfryzacji egzaminów
– Wprowadzane są nowe rozwiązania informatyczne, w tym operatorzy pracowni informatycznych oraz zadania multimedialne.
– Planowane jest finansowanie informatyzacji z budżetu państwa i środków KPO oraz FERS. - Zgłoszenia krytyczne ze strony posłów i praktyków
– Poseł Marcin Józefaciuk (KO) wytknął powtarzające się błędy merytoryczne w zadaniach egzaminacyjnych i brak dostosowania do realiów rynkowych.
– Wskazano na brak pełnej jawności zadań oraz brak walidacji dostępności cyfrowej dla uczniów z niepełnosprawnościami. - Plany na przyszłość
– Ministerstwo zapowiedziało utworzenie krajowego zespołu konsultantów branżowych ds. zawodów i kwalifikacji.
– System egzaminów ma zostać poddany pogłębionej ewaluacji podczas zbliżającego się posiedzenia Rady Dyrektorów Szkół Branżowych (26–27 maja 2025 r.) - Wystąpienie dyrektora MEN – Piotra Bartosiaka
Dyrektor Bartosiak przedstawił aktualne dane:
W sesji zimowej 2025 przystąpiło do egzaminów ponad 158 tys. uczniów.
W sesji letniej liczba ta przekroczy 327 tys., co łącznie daje ok. 480 tys. zdających w roku szkolnym 2024/2025.
Próg zdawalności: min. 50% w części pisemnej i 75% w części praktycznej.
Najwyższą zdawalność (ok. 90%) mają eksterni i absolwenci kursów kwalifikacyjnych; najniższą – absolwenci szkół (55–60%).
Pozytywny trend: w ostatnich 10 latach zdawalność wzrosła z 71% do blisko 79%.
2. Upoważnienia dla ośrodków egzaminacyjnych – odpowiedź CKE
Wicedyrektor CKE dr Horacy Dębowski szczegółowo omówił proces przyznawania upoważnień:
Upoważnienia przyznają okręgowe komisje egzaminacyjne (OKE), osobno dla części pisemnej i praktycznej.
Wniosek o upoważnienie musi być złożony do 31 sierpnia roku poprzedzającego egzamin.
Warunkiem uzyskania upoważnienia są m.in. odpowiednie warunki lokalowe, technologiczne, zapewnienie bezpieczeństwa i pomocy medycznej.
CKE rekomenduje, aby tam, gdzie jest wymagane wykonanie usługi/produktu (z udziałem egzaminatora), szkoła przygotowała minimum 5–6 stanowisk egzaminacyjnych.
Jednak – jak zaznaczył Dębowski – podejście jest elastyczne i zależne od warunków lokalnych, liczby uczniów i możliwości technologicznych szkoły.
„Nie jesteśmy dogmatyczni – jeśli szkoła ma np. tylko dwa stanowiska, ale tylko trzech zdających, to przyznajemy upoważnienie. W wyjątkowych przypadkach – jak kosztowny sprzęt elektroniczny – wnioski rozpatrujemy indywidualnie” – zapewnił wicedyrektor Dębowski.
CKE przyznało, że zaledwie kilka przypadków (m.in. z Wielkopolski) budziło wątpliwości – pozostałe szkoły nie miały zastrzeżeń co do liczby stanowisk.
3. Jawność zadań i błędy egzaminacyjne – odpowiedzi CKE
Poseł Marcin Józefaciuk (KO) zwrócił uwagę na błędy merytoryczne w zadaniach (np. w kwalifikacjach MEP.02, MEP.03). Zaproponował też pełne ujawnienie banku zadań i zadbać o ich dostępność cyfrową.
Dr Dębowski odpowiedział:
Jawność zadań dotyczy części praktycznej wybranych kwalifikacji, szczególnie w zawodach technologicznych. Zadania są opracowywane przez zespoły krajowe, w których uczestniczą pracodawcy – co zwiększa rzetelność i trafność egzaminów. Wprowadzane są zadania multimedialne, systemy zabezpieczeń IT oraz projekty finansowane z KPO i FERS w celu unowocześnienia infrastruktury egzaminacyjnej. „Potrzebujemy więcej ekspertów z branż w zespołach zadaniowych. Chcemy, by zadania odzwierciedlały realne warunki rynku pracy. Dlatego wspieramy spotkania branżowe i tworzymy zespół konsultantów przy MEN” – podkreślił Dębowski.
4. Głos posłów i postulaty zmian
Poseł Renata Rak (KO):
Podniosła problem szkoły, która mimo spełniania wszystkich wymogów, nie otrzymała przedłużenia upoważnienia do egzaminu z zawodu technik elektronik z powodu braku wymaganych 5 stanowisk.
Dr Dębowski zapewnił, że sprawy te są rozpatrywane indywidualnie, a OKE mają możliwość wydłużenia harmonogramu egzaminu w wyjątkowych sytuacjach.
Poseł Józefaciuk w swojej wypowiedzi wskazał też na: brak aktualizacji zadań pomimo zmian podstaw programowych,zbyt długą reakcję CKE na błędy,brak reprezentacji praktyków w opracowywaniu harmonogramów i zadań.
Podsumowanie i dalsze kroki
🔹 Ministerstwo Edukacji Narodowej zapowiedziało:
utworzenie Krajowego Zespołu Konsultantów Branżowych ds. Zawodów i Kwalifikacji,
przegląd zawodów, kwalifikacji i podstaw programowych,
rozważenie zwolnienia laureatów olimpiad także z części praktycznej egzaminów zawodowych.
🔹 CKE i OKE zapowiedziały: dalszą cyfryzację systemu egzaminacyjnego, rozwój zadań multimedialnych i wirtualnej rzeczywistości,kontrole i audyty jakościowe nad zadaniami egzaminacyjnymi.
